Gerhilds PlusNu cultuurrubriek 6: Willem Bartel van der Kooi, Tsjerkepaad in Augustinusga

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds PlusNu cultuurrubriek 6: Willem Bartel van der Kooi, Tsjerkepaad in Augustinusga

Geplaatst op 14/08/2018

 

 

Gerhilds PlusNu cultuurrubriek 6: Willem Bartel van der Kooi, Tsjerkepaad in Augustinusga

Augustinusga, Stysngea. Willem Bartel van der Kooi wordt tot een van de grootste portretschilders van de 19de eeuw gerekend. 250 jaar geleden werd hij in Augustinusga geboren. 2018 is het Willem Bartel van der Kooi-jaar en het jaar van Leeuwarden Friesland Culturele hoofdstad van Europa. Augustinusga sloot op LF2018 aan en is dit jaar ‘Cultureel Hoofddorp 2018’. Op 1 januari opende  burgemeester Gerbrandy het W.B. van der Kooi-jaar met een lasershow over het dorp en de schilder.

1. Franeker Academie (Winsemius, historisch)

Representant

Willem Bartel zorgde dat de portretten van de Nassau’s uit het Stadhouderlijkhof bewaard bleven. De patriot, kunstenaar en representant vervoerde in 1795 liefst 25 werken naar zijn ouderlijk huis in Augustinusga. En hij liet de manshoge afbeeldingen afdekken met schotten. Op 30 januari was de gemeenteraad on tour in de Augustinikerk in Kultureel Haaddoarp 2018 voor de eerste officiële raadsvergadering van Achtkarspelen met besluitvorming,  geheel in Willem Bartel van der Kooistijl. Dit herinnerde eraan dat de beroemde schilder-tekenaar zijn positie als bestuurder van de grietenij Achtkarspelen had opgegeven toen hij in 1798 tot praelector in de tekenkunst op de Franeker Academie werd benoemd, een van de oudste universiteiten van Nederland.

2. Uitzicht vanaf Koaiwei, naar vm. eendenkooi van o.a. familie W.B. van der Kooi (© auteur)

Portraits & Paradise

Deze en andere activiteiten zijn in gang gezet door de nieuwe projectgroep Portraits & Paradise uit Augustina. Het jaarprogramma rond W.B. Van der Kooi draagt bij aan historisch zelfbewustzijn en besef van de culturele rijkdom in het dorp. De educatieve en toeristische waarde daarvan vergroot de dorps- en streekidentiteit en uitstraling van de gemeente. De succesvolle expositie over Willem Bartel van der Kooi in de Augustinikerk, de goedbezochte Keunstkrite-lezing over de schilder (door de auteur van dit artikel) en het uitverkochte openluchttheaterspektakel Wêrom hjit Willem Bartel ‘Van der Kooi’ met 80 rollen op drie locaties maakten voor nieuwe generaties, ook buiten de gemeente, duidelijk waarom Augustinusga een W.B. van der Kooiwei heeft.

3. W.B. van der Kooi, Zogende moeder, 1926, olieverf op doek, 72 x 89 cm (collectie Fries Museum)

Cultuurprijs

Projectgroep Portraits & Paradise, een initiatief van Henk Laanstra en Ankja Klok, heeft in maart de Cultuurprijs Achtkarspelen 2018 gekregen. Paradise verwijst naar de ‘paradijselijke’ natuurlijke omgeving van Augustinusga en Achtkarspelen in Nationaal Landschap Noardlike Fryske Wâlden. Willem Bartel groeide hier op en verwierf bekendheid met zijn portretten (portraits) en genrestukken. Op jonge leeftijd openbaarde zich zijn talent. Zijn vader liet hem daarom tekenlessen volgen. Na 1783 was Willem Bartel in de leer bij verschillende leermeesters, onder wie H.W. Beekkerk voor landschap schilderen. De kusntenaar trouwde in 1798 met Jetske Hayes, dochter van een hereboer uit Bergum. Ze kregen tussen 1806-1809 drie zoons.

4. W.B. van der Kooi, De Minnebrief, 1808, 131 x 108 cm (collectie Rijksmuseum)

Koninklijk onderscheiden

Opdrachten kwamen vooral van welgestelde families, Franeker professoren en kunstvrienden uit Amsterdam. Portretten van B.W. van Welderen baron Rengers en diens echtgenote vestigden zijn naam als portrettist. In 1808 kreeg hij voor zijn schilderij De minnebrief de door koning Lodewijk Napoleon uitgeloofde nationale prijs voor beste genrestuk. Na de dood van zijn vrouw in 1809 en 2 weken later van zijn jongstgeborene was hij ruim een jaar lang niet in staat om te werken. In 1810 sloot de Franeker Academie en in 1812 verhuisde hij naar Leeuwarden waar hij in 1836 overleed. Naast zijn schilderwerk heeft hij vanaf 1826 tot 1836 tekenles gegeven in een lokaal onder de Nieuw Toren in Leeuwarden.

5. Bord met naar de schilder vernoemde W.B. van der Kooiwei in Augustinusga (©auteur)

Zoektocht en Tsjerkepaad


Evert Kramer, oud-conservator Fries Museum en collega beoordeelden op 14 juli op ‘Kunst&Kitsch’ in de Augustinikerk oude werken die mensen meebrachten. Ze hoopten een ets, tekening of schilderij te achterhalen van Willem Bartel, één van zijn leermeesters of leerlingen. Eén portretschilderijtje van Eeltje Halbertsma viel Kramer op. Het Fries Museum onderzoekt of het van Willem Bartel van der Kooi is. In de Augustinikerk is nu een Tsjerkepaadexpositie met reproducties van zijn schilderijen. Ook kan de toren beklommen worden van dit oudste gebouw van de voormalige grietenijhoofdplaats Augustinusga.

Volgende cultuurrubriek: Willem Bartel van der Kooi, Dekema State.

Augustinusga / Aldtsjerk, ©Gerhild van Rooij

*Tsjerkepaadexpositie: https://augustinusga.protestantsekerk.net/tsjerkepaad
Geawei 15, 9284 TA Augustinusga zaterdagen 13.30-17.30 uur, t/m 8.9.2018

Kultureel Haaddoarp: www.stynsgea.nl
https://nl-nl.facebook.com/willembartelvanderkooi/
De Minnebrief https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/SK-A-1064

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *