Gerhilds PlusNu Cultuurrubriek 5. De otter, Trudy Ros, Earnewâld

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds PlusNu Cultuurrubriek 5. De otter, Trudy Ros, Earnewâld

Geplaatst op 05/08/2018

 

 

Gerhilds PlusNu Cultuurrubriek 5: De otter, Trudy Ros, Earnewâld

1. Otter op kei (Trudy Ros), passantenhaven en voormalige sluis in Earnewâld (© G. van Rooij)

Waterweg
Het streekdorp Earnewâld is na de Middeleeuwen aan het Earnewâldster Wiid ontstaan en eeuwenlang goed ontsloten dankzij het water. Na de vervening was het een dorp van vissers, rietsnijders en schippers met het verkeer en transport voornamelijk over water. De verbeterde verbindingen hebben er nu een recreatieplaats en watersportgebied van gemaakt. Het dorp grenst aan Nationaal Park de Âlde Feanen, éen van de grootste laagveenmoerassen van Noordwest Europa gelegen tussen Drachten, Heerenveen en Leeuwarden. Earnewâld en omgeving trekken vele varende recreanten die aanmeren in de haven, die fietsers en wandelaars ook vaak aandoen.

2. Otter van Trudy Ros (© G. van Rooij)

De otter
Bij de haven staat een opvallend beeld van kunstenaar Trudi Ros, een otter op grote zwerfkei. Dit dier is bij uitstek symbool voor schoon zoetwater. De natuurgetrouw weergegeven otter is hier in 1991 geplaatst. De laatste otter was toen al twee jaar geleden aangereden en uit dit gebied verdwenen. Pas in de 21ste eeuw zouden hier weer otters worden uitgezet. In de achttiende eeuw werd er turf gewonnen en ontstonden petgaten en legakkers of ‘stripen’ waar veenarbeiders turf opstapelden om te laten drogen. Een deel van de Alde Feanen is ingepolderd, een ander deel bleef natuurgebied waar binnenvissers hun inkomsten uit haalden, in die eeuw hoorde de otter bij dit gebied.

3. Detail otter van Trudy Ros (©G. van Rooij)

Anno 2018
De otters kwamen hier niet terug op eigen kracht, maar kunnen er wel op eigen kracht voortbestaan. Het milieu van water en land moest gewaarborgd worden. In de jaren zeventig en tachtig raakte het oppervlaktewater vervuild en verdwenen in de Alde Feanen kwetsbare planten en dieren. De otter stierf uit in de verontreinigde leefomgeving. In dit laagveengebied is  veel geïnvesteerd: de waterkwaliteit is verbeterd, de cyclus van open water, moeras en moerasbos is teruggebracht, er is gebaggerd en er zijn waterzuiverende rietvelden aangelegd. Het natuurpark- landinrichtingsproject (deels betaald door Europese Unie) is erop gericht dat recreatief medegebruik de natuur niet schaadt.

Otterleefgebied
Op 6 oktober 2011 zijn de eerste drie otters teruggekeerd in het natuurgebied en Nationaal Park de Alde Feanen. In 2012 zijn opnieuw otters uitgezet. De otters hebben zich hier inmiddels voortgeplant, er leven twee tot drie paartjes, het water is van een uitstekende kwaliteit. De Alde Feanen bestaan grotendeels uit open water, maar It Wikelslân is een hoogveenbos met moeras. It Fryske Gea organiseert er strúntochten (wandeltochten) door het leefgebied van de otter. Het dier is volgens gids Janneke Slump ‘supergoed in verstoppertje’. De aaibare otter van Ros is wel zichtbaar, die kijkt vanaf een enorme zwerfkei uit over It Wiid. Het is alsof het dier ieder moment kan wegspringen. Dat kon de otter ook al in 1786, het jaar waarin de Tegenwoordige Staat van Friesland, Earnewâld beschreef als: ”t kleinste en afgelegenste dorp der geheele Grieteny*”, met weinig huizen rondom de kerk met stompe toren en maar 13 stemmende plaatsen.

4. Otter (Trudy Ros), aan It Wiid in Earnewâld (©G. van Rooij)

Wegen
Anno 2018 is Earnewâld bereikbaar over land en water. In 1786 was dit anders:
“Naar dit dorp loopt geen rydweg; dus kan men derwaards alleen te lande komen, midden in een droogen Zomer, over de laage Garypster landen; doch de vaart is zeer gelegen en vermaakelyk, dewyl hier alle schepen uit de Drachten, Oudega, Smallenee en Beetsterzwaag moeten voorby vaaren, om voorts, over Wartena, naar Leeuwarden te komen.”
Rond 1915 kwamen er al enkele recreanten, maar pas na de Tweede Wereldoorlog zou de eerste weg worden aangelegd naar Earnewâld. De natuurbescherming in de Alde Feanen is bij de Princehof begonnen. In 1934 kocht It Fryske Gea dit natuurreservaat, om het kwetsbare laagveengebied te behouden en onderhouden. Naast vaarwegen in de Alde Feanen zijn er ontoegankelijke plekken waar plant en dier ongestoord leven, onder wie de otter.

Earnewâld, Aldtsjerk, ©Gerhild van Rooij, tekst en foto’s, tenzij anders vermeld

*nu gemeente Tytsjerksteradiel

Zie www.itfryskegea.nl/eropuit of 0511 – 53 96 18.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *