Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek 3 Orde van de Eikenkroon voor Jan Anne Lycklama à Nijeholt

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek 3 Orde van de Eikenkroon voor Jan Anne Lycklama à Nijeholt

Geplaatst op 09/07/2018


Gerhilds PlusNu Cultuurrubriek 3 Jan Anne Lycklama à Nijeholt, Orde van de Eikenkroon

1. Orde van de Eikenkroon naast portret Jan Anne Lycklama van Nijeholt, Metalen Kruis in: ‘Tinco Lycklama, een Friese jonker in de Oriënt’, expositie in kader LF2018 (foto auteur)

Orde van de Eikenkroon
In de tentoonstelling Tinco Lycklama: een Friese jonker in de Oriënt (t/m 9 september 2018, Grietenijhuis, Hoofdstraat 17 Beetsterzwaag)* ligt een portret van Jan Anne Lycklama à Nijeholt, de vader van Tinco. Daarnaast ligt in een doos het versiersel dat bij zijn benoeming tot Officier in de Orde van de Eikenkroon hoort. De tentoonstelling is deel van het Mienskips Tincoproject LF2018. De orde, het portret, Metalen Kruis en Adelsdiploma van de familie zijn door de Tinco Lycklama Foundation op een veiling aangekocht. Officieren dragen deze ridderorde aan een lint met rozet op de linkerborst. Tussen de armen van het kruis is een gouden eikenkrans of eikenkroon aangebracht, soms beschreven als lauwerkrans. Op eretekens en monumenten worden eikentak en lauriertak wel gecombineerd.

2.Versiersel Officier in de Orde van de Eikenkroon, Jan Anne Lycklama à Nijeholt (foto auteur)

Officier
Koning Willem III, tevens groothertog van Luxemburg verleende deze onderscheidingen aan wie hem in Nederland óf Luxemburg een dienst hadden bewezen. De graad van officier in de Orde van de Eikenkroon, die Jan Anne ontving, werd ingesteld bij Koninklijk besluit van 5 februari 1858, evenals de toegevoegde achthoekige eremedailles in goud, zilver of brons met op de voorzijde in reliëf het versiersel van de orde en aan de keerzijde een vlak met eikenkrans in reliëf in opstaande rand. Oorspronkelijk waren er de klassen: grootkruis, ridder met ster, commandeur en ridder.

Ontstaan
Toen Luxemburg van België was afgescheiden en een eigen Grondwet en bestuur kreeg ontstond een personele unie met Nederland. Den Haag en Luxemburg richten in 1841 hun aandacht op een goede Grondwet vormen voor Groothertogdom Luxemburg. Op 10 november 1841 geeft Willem II opdracht om een Luxemburgse orde te ontwerpen. Het besluit daarover tekent hij op 28 december, voordat op 1 januari de grondwet in werking treedt. De ordenaam Eikenkroon ontstond tijdens zijn reis door Luxemburg, waar indrukwekkende eiken het landschap sierden.

3. Jan Willem Pieneman ‘Willem II en Anna Paulowna’ schilderij olieverf op doek (Stadsmuseum Tilburg, collectie Gemeente Tilburg)

Eiken
De vorm lijkt op de Russische Militaire Orde van de Martelaar en Overwinnaar Sint George (Joris). Willem II was door zijn zwager tsaar Alexander I voor zijn optreden bij de Slag van Waterloo benoemd tot ridder 2e klasse in deze Joris-orde. De armen van het vierarmige Eikenkroonkruis en Sint Joriskruis zijn wit geëmailleerd. In het midden staat op het groen geëmailleerde gouden medaillon een gestileerde, gekroonde “W” in goud. Voor- en keerzijde zijn identiek. Het bijbehorende oranje lint heeft, net als de Russische onderscheiding, drie strepen: groen in plaats van zwart en in vijf gelijke banen groen-oranje-groen-oranje-groen. Het oranje had oorspronkelijk drie smalle groene strepen, zoals op een schilderij van Koning Willem II te zien! **

Eigendom
Het eigendom van deze oudste en hoogste civiele ridderorde in Nederland voor prestaties van zeer uitzonderlijke aard voor de samenleving is geregeld in een spoedwet. Versierselen die bij de onderscheiding horen moeten na overlijden teruggegeven worden. Het brevet, de oorkonde die aangeeft dat het overleden familielid koninklijk is onderscheiden, mogen nabestaanden houden. Willem II en Willem III droegen de kosten van het maken van de versierselen.

4. Nicolaas Pieneman ‘Koning Willem III der Nederlanden en Groothertog van Luxemburg’, schilderij olieverf op doek uit 1856 (H 284 cm x B 198 cm)

Op voordracht
De Luxemburgse en Nederlandse departementen willen later dat mensen worden voorgedragen voor een onderscheiding. De koning mag het besluit tekenen, passend bij de constitutionele monarchie (sinds 1848). Willem III heeft geen bezwaar dat beide departementen de kosten van de ordetekenen dragen, wel dat als hij onderscheidingen wil verlenen aan Luxemburgers een contraseign noodzakelijk is en de minister het besluit niet mee ondertekend. Zijn broer Hendrik, stadhouder in Luxemburg, lost dit op: neemt de koning het initiatief dan betaalt hij de kosten. De Koning verleende de Orde van de Eikenkroon als algemene orde van verdienste ook aan Nederlandse onderdanen. Met zijn overlijden op 23 november 1890 wordt de personele unie tussen Luxemburg en Nederland verbroken. Volgens de Luxemburgse grondwet kan de titel Groothertog van Luxemburg niet overgaan naar een vrouw. Deze kwam terug bij de tak Nassau-Weilburg. Het Nederlandse recht op de Orde van de Eikenkroon verviel.*** De Orde van de Nederlandse Leeuw had (en heeft) een exclusief karakter. Tijdens het regentschap van Koningin Emma werd op 4 april 1892 de Orde van Oranje-Nassau ingesteld.

Beetsterzwaag/Aldtsjerk, 2018 ©Gerhild van Rooij

NOTEN
*https://www.historischbeetsterzwaag.nl
** Groothertog Adolf van Nassau-Weilburg voerde later de correcte banen in.
***Alle 5826 Eikenkroonorde ontvangers tussen 1841-1890 staan vermeld in het bij de gelijknamige tentoonstelling in Paleis Het Loo, (Nationaal Museum, Apeldoorn) uitgekomen boek Onderscheidingen van de Koning-Groothertog – de Orde van de Eikenkroon 1841-1891, van staan  C.P. Mulder en P.A. Christiaan, 744 pagina’s, 1999, Den Haag, uitgave Kanselarij der Nederlandse Orden

BRONNEN
Koninklijkhuis.nl
http://www.onderscheidingen.nl/nl/medailles/orden/ek.html
http://www.vereniging-sro.nl/ De Studiekring Ridderorden en Onderscheidingen: publicatie voor leden: Luxemburgse orden verbonden aan onze koning-groothertog, 11 juni 2011

Bijzondere aankoop Tinco Lycklama Foundation: adelsdiploma Lycklama à Nijeholt en miniatuur


Gerhilds Cultuurrubriek 2: Jan Anne Lycklama à Nijeholt, Metalen kruis

Een reactie op Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek 3 Orde van de Eikenkroon voor Jan Anne Lycklama à Nijeholt

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *