Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek 2 Jan Anne Lycklama à Nijeholt, Metalen Kruis

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek 2 Jan Anne Lycklama à Nijeholt, Metalen Kruis

Geplaatst op 04/07/2018


Gerhilds Plus Nu Cultuurrubriek  2: Jan Anne Lycklama à Nijeholt, Metalen Kruis

1. Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt, foto ca.1870 (Collectie Tresoar, Leeuwarden)

Ridderorden


De Koning is grootmeester van de ridderorden. In Artikel 111 van de Grondwet is bepaald dat ridderorden bij wet moeten worden ingesteld, onder ministeriële verantwoordelijkheid vallen en door de regering worden verleend.

Het Koninklijk Besluit waarin de ridderorde vastgelegd wordt, wordt ondertekend door de Koning en de verantwoordelijke minister. Er bestaan militaire ridderorden, uitgereikt aan personen die zich hebben onderscheiden binnen of voor de krijgsmacht, en civiele voor burgers die zich hebben onderscheiden. Daarnaast zijn er eretekens die niet onder een orde vallen, een daarvan is de militaire onderscheiding het Metalen Kruis.

Tinco’s vader


In het oude Grietmanhuis in Beetsterzwaag is t/m 9 september de tentoonstelling Tinco Lycklama: een Friese jonker in de Oriënt * te zien. In een van de bovenzalen is er aandacht voor zijn familie, onder wie Tinco’s vader jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt, op 3 december 1809 in Oldeboorn geboren als zoon van Tinco Martinus Lycklama à Nijeholt en Francina Johanna Blomkolk. De Tinco Lycklama Foundation verwierf het Adelsdiploma Lycklama à Nijeholt* en een miniatuurportret waarop Jan Anne aanziend is afgebeeld.* Op achttienjarige leeftijd ging hij bij de marine, waar hij zich bij een schermutseling voor Biervliet op Z.M. schip De 1.Zeeuw onderscheidde. Na een reis naar Nederlands-Indië en terug op Z.M. fregat Algiers verliet hij in 1835 als luitenant-ter-zee de marine.

2.  Miniatuur Jan Anne Lycklama à Nijeholt, in ronde lijst (Tinco Lycklama Foundation)

Tiendaagse Veldtocht


Vanwege zijn aandeel in de strijd in 1830-1831 tijdens de Belgische Opstand ontving Jan Anne het Metalen Kruis. Op het door de foundation verworven miniatuur is hij afgebeeld met dit kruis. Het Metalen Kruis 1839-1831 is een Nederlandse onderscheiding en ereteken dat in 1831 is toegekend aan wie aan de Tiendaagse Veldtocht hadden deelgenomen. Het kruis is ingesteld door Koning Willem I bij Koninklijk Besluit no. 70 van 12 september 1831 en uitgereikt aan allen die in het leger of de Koninklijke Marine aan de krijgsverrichtingen in 1830-1831 hadden deelgenomen.

Het Metalen Kruis is een vierarmig bronzen kruis van 29 millimeter breed met op de voorzijde de gekroonde “W” in een krans die links bestaat uit een tak met eikenbladeren en rechts uit een lauriertak.

Op de keerzijde staat binnen eenzelfde krans “1830-1831” gegraveerd. Op de armen van het kruis staat:

“TROUW AAN / KONING / EN / VADERLAND”.

Het lint heeft zes gelijke banen Nassaublauw en oranje en begint aan de linkerzijde met een blauwe baan.

3. Metalen Kruis, ook Hasseltkruis (historische foto)

Hasseltkruis

Het Metalen Kruis wordt wel Hasseltkruis genoemd omdat het brons voor het kruis afkomstig was van enkele tijdens de Slag om Hasselt, op 8 augustus 1831, buitgemaakte kanonnen. Op grafzerken van dragers van een Metalen Kruis staat wel:

“Ridder van het Metalen Kruis”

Waarschijnlijk staat er ridder  naar voorbeeld van Ridder in de Militaire Willemsorde, maar de duizenden dragers van dit kruis zijn niet toegetreden tot een ridderorde als de Willemsorde en alleen dragers van het Metalen Kruis.

4.  Metalen Kruis of Hasseltkruis  met lint (detail miniatuur van Jan Anne Lycklama à Nijeholt)

Metalen Kruis van Willem II


Als Prins van Oranje kreeg de latere koning Willem II der Nederlanden voor zijn deelname ook een Metalen Kruis. Dit Metalen Kruis werd later als vaandeldecoratie aan het vaandel van de koningscompagnie, de Ie compagnie van het garderegiment grenadiers en jagers, bevestigd. Tegenwoordig wordt dit vaandel gevoerd door de Alfa-compagnie van het 11e Infanteriebataljon Air Assault GGJ van de Nederlandse Koninklijke Landmacht.

Bestuurder

Na zijn tijd bij de marine maakte Jan Anne carrière als politiek bestuurder. Hij werkte vanaf 1937 als raadslid en wethouder en is aansluitend burgemeester van Opsterland geworden. In deze gemeente (grietenij) had hij uitgestrekte bezittingen. Jan Anne was jarenlang lid van de Provinciale Staten van Friesland. Zoals meer standgenoten, vestigde hij zich in ’s-Gravenhage. In latere jaren werd hij benoemd tot Officier in de Orde van de Eikenkroon.

Beetsterzwaag/Aldtsjerk, 2018 ©Gerhild van Rooij

*Te zien in tentoonstelling Tinco Lycklama: een Friese jonker in de Oriënt:
woensdag t/m zondag 11 tot 17 uur, t/m 9 september 2018
In: Grietenijhuis, Hoofdstraat 17, 9244 CL Beetsterzwaag
Zie: https://www.historischbeetsterzwaag.nl/culturele-hoofdstraat-2018


Bronnen en/of referenties
Zie tekst, fotobijschriften
Onderscheidingen.nl
https://www.adelinnederland.nl/bijzondere-aankoop-tinco-lycklama-foundation-adelsdiploma-lycklama-a-nijeholt-en-miniatuur/

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *