Gerhilds Plus Nu boekrecensie 4. Theo de Feyter: Syrië verwoord en verbeeld

 

Home  »   Boekbespreking  »   Gerhilds Plus Nu boekrecensie 4. Theo de Feyter: Syrië verwoord en verbeeld

Geplaatst op 10/07/2018


Gerhilds Plus Nu boekrecensie 4. Theo de Feyter: Syrië verwoord en verbeeld

Lezing bij expositie
Beetsterzwaag. In de tentoonstelling Tinco Lycklama: een Friese jonker in de Oriënt* in het Grietmanshuis is één zaal gewijd aan historische foto’s en beeldend werk van Theo de Feyter, auteur-vertaler-archeoloog-kunstenaar. De in 1837 in Beetsterzwaag geboren Tinco Lycklama à Nijeholt was een van de eerste oriëntalisten, hij bereisde drie jaar de Oriënt, waaronder Syrië. Op 12 juli spreekt De Feyter (Zuid-Scharwoude, 1947)  in het Lycklamahûs over Syrië. Hij schreef, tekende en schilderde decennia wat hij in dat land aantrof.  Deze teksten verschenen met  de beeldende werken bij Uitgeverij de Buitenkant, Uitgeverij Bulaaq en Uitgeverij Ambo, alle drie in Amsterdam, daarnaast bracht De Feyter twee boeken uit in eigen beheer.

1. Mensen en ruïnes, Syrië revisited, 2007 (Watertank in Qatardzji, wijk in Oost-Aleppo, 5.3.2017, gouache) ©Theo de Feyter

Boek
‘Mensen en ruïnes. Syrië revisited’, is een beeldend verslag. De Feyter belicht recente ontwikkelingen heel direct, wat er verloren ging bijna mijmerend. Het boek belicht drie periodes: de periode vóór 2011, 2011 toen de opstand begon en 2017 wanneer het land na zes jaar burgeroorlog onherkenbaar is veranderd. Elk deel bestaat uit tekst, tekeningen, gouaches en tekst over de gastvrijheid, het landschap, de gebouwen, pleinen, parken en straten in steden. De auteur reisde sinds de jaren tachtig door Syrië, eerst als student archeologie, vervolgens als reisleider en kunstschilder. In Damascus en Aleppo exposeerde hij zijn kunstwerken van het – nog onaangetaste – land en zijn bewoners. Na de reis in april-mei 2011, kort na de opstand, keerde hij pas in 2017 terug, nu met een journalistenvisum en samen met journalisten, een fotograaf en filmmaker. Ze zagen verwoeste steden, dorpen en landschappen en onherstelbaar beschadigde archeologische vindplaatsen.

2. Damascus, Daken van de oude stad, 2011, gouache, 31×47 cm ©Theo de Feyter

2011
De Feyter herijkte zijn werk. Was het te idyllisch, had hij als realistisch schilder de politiek buitengesloten? In ‘Vóór 2011’ schetst hij wie voorbijtrekken in Raqqa, Aleppo, Deir ez-Zor en hij belicht markante plekken. Hij vertelt vanwaar hij historische plekken, kantoren, viaducten en stadsgezichten tekent. Bijvoorbeeld vanaf het dak van een schuilkelder die tijdens de Oktober-oorlog van 1973 in Damascus is gebouwd en bleef staan omdat tussen Syrië en Israël alleen een wapenstilstand is getekend.
In ‘April en mei 2011’ verbleef de auteur bij mensen thuis in Damascus, in 2017  logeerde hij in een hotel dat nog steeds open was. Hij tekende een spandoek met portret van Bashar voor de Omajjadden moskee en de Grieks-orthodoxe Miriamkerk: De president die zegt de minderheden te beschermen.  De uit het leven gegrepen kunst en tekst versterken elkaar  terwijl De Feyter meandert tussen wat hij aantreft en aantrof.

3. Wegversperringen in Homs, vanuit hotelkamer, 2017, gouache ©Theo de Feyter

Maart 2017
‘De veranderingen worden pijnlijk duidelijk in ‘Maart 2017’.  Door de verwoesting in Aleppo kunnen mensen zich in hun eigen buurt alleen oriënteren via Google Maps. De markt in Damascus is intact, de handel staat op een laag pitje. De markten van Homs en Aleppo zijn verwoest.  Veel boerinnen die  fruit en groenten verkochten kwamen uit gebieden die in handen van rebellen vielen en   gebombardeerd werden door de regering.
In Homs zijn wegversperringen uitgezet uit overwegingen van controle en veiligheid.
In de wijk Baba Amr is na vier jaar een kwart van de bevolking teruggekeerd. De opgeruimde wijk lijkt een leeg filmdecor. De Feyter krijgt  gesneden fruit aangeboden, ‘Welkom in Baba Amr’, zegt de man vriendelijk.

4. Where are you from, Een reis door Syrië 2007 (Tractor, Romeinse ruïne, gouache) ©Theo de Feyter

Portretten
De in 2017 geportretteerde gebouwen en mensen in Aleppo, Homs en Damascus laten in ongedwongen stijl de gevolgen van opstand en oorlog zien en hoe het leven van student, militair, winkelier en anderen doorgaat of voorgoed is opgehouden. Uit ‘Mensen en ruïnes’ reist het beeld op van iemand die van Syrië houdt, zoals ook uit De Feyters vlot geschreven boek ‘Where Are You From, Een reis door Syrië’.

Beetsterzwaag/Aldtsjerk, 2018, ©Gerhild van Rooij

*Tentoonstelling / lezingen:  www.historischbeetsterzwaag.nl
Boeken van Theo de Feyter: verkrijgbaar in de tentoonstelling of boekhandel, o.a.:
Where are you from? Een reis door Syrië,
schilderijen, tekeningen, teksten (Idem Arabische versie), Amsterdam, 2007
Mensen en ruïnes. Syrië revisited; teksten, tekeningen, gouaches, Amsterdam, 2017, Uitgeverij Bulaaq
Syrië, een geschiedenis in ontmoetingen en plaatsen, Amsterdam, 2008, Uitgeverij Bulaaq, 2e druk 2011
Het Gilgamesj-epos, vertaling vanuit het Assyrisch-Babylonisch, Amsterdam, 2005, Uitgeverij Ambo

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *