Gerhilds Cultuurrubriek 232. Wopke Eekhoff en Saskia van Uylenburgh

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds Cultuurrubriek 232. Wopke Eekhoff en Saskia van Uylenburgh

Geplaatst op 08/03/2019

Gerhilds Cultuurrubriek | 232

Wopke Eekhoff en
Saskia van Uylenburgh

 

1. Rembrandt, Saskia van Uylenburgh met rode hoed, olieverf, paneel, 1633, 99.5×78.8 cm, collectie Gemäldegalerie Alte Meister, Museumslandschaft Hessen Kassel

Vandaag 8 maart, Internationale Vrouwendag in Rembrandtjaar 2019, memoreren vele  publicaties en tentoonstellingen beroemde vrouwen. Daar is veel onderzoek aan voorafgegaan waarop anderen  voortbouwden. De wetenschap dat Saskia van Uylenburgh  geen boerendochter uit een gehucht bij Amsterdam was, maar een kind van de toenmalige burgemeester van Leeuwarden, is bijvoorbeeld te danken aan Wopke Eekhoff. Hij kwam hier door zijn speurwerk achter en dit is na te lezen in de uitgave De Vrije Fries uit 1862: “In Europa. De vrouw van Rembrandt. Bijzonderheden omtrent het huwelijk van den schilder Rembrandt van Rijn, van Leiden, met Saske Ulenburgh van Leeuwarden”. Het Fries Museum toont t/m 17 maart een beroemd portret van Saskia, dat bij hoge uitzondering is uitgeleend  door het Museum in Kassel (zie foto).

2. Wopke Eekhoff, historische foto, collectie Tresoar, Leeuwarden

Wopke Eekhoff

Schrijver, uitgever en de eerste stadsarchivaris van Nederland, Wopke Eekhoff, werd op 2 maart 1809 in Leeuwarden geboren en is daar op 12 februari 1880 overleden. Deze zoon van een Oostfriese goudsmid kreeg geen universitaire opleiding, dat was in zijn tijd weggelegd voor kinderen uit een adellijk geslacht. De basis voor zijn wetenschappelijke publicaties legde hij door op jonge leeftijd zichzelf talen te leren en door zich te verdiepen in geschiedenis, kunst en erfgoed. Zijn nalatenschap bestaat uit een omvangrijke correspondentie met personen in binnen- en buitenland, veel boeken, documenten, tijdschriften en kunst die deels als illustratiemateriaal werd gebruikt. Eekhoff was bestuurslid van het Provinciaal Friesch Genootschap en heeft veel bijgedragen aan de collectievorming van de Provinciale bibliotheek, nu Tresoar, en de Stadsbibliotheek, nu  Historisch Centrum Leeuwarden (HCL).

3. W. Eekhoff. Beknopte Geschiedenis van Friesland

Jhr. van Humalda en Van Halmael

In 1826 stelde Wopke Eekhoff al de “Verzameling van Friesche spreekwoorden, gezegden, anecdoten, enz.” samen. De ‘Bijlage tot de Handelingen van 1881’ van het “Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1881”* bevat ‘Levensberichten der Afgestorvene Medeleden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde’. Daarin  schrijft Christiaan Sepp: “Toen het Leeuwarder departement der Maatschappij tot Nut van ‘t Algemeen een eereprijs uitloofde voor eene verzameling Levensschetsen van beroemde Friesen, rees de gedachte bij hem (Wopke Eekhoff) op, aan dat onderwerp zich te wagen.” De twintigjarige ontving deze ereprijs van tien gouden ducaten, waarna toenmalig Gouverneur van Friesland, Jkhr. van Humalda, hem het voorrecht verleende om wekelijks een avond onderricht te krijgen bij hem. Met hulp van deze beschermheer en van Van Halmael ontwikkelde Eekhoff zich tot regionaal historicus en werd hij in 1838 tot archivaris van  Leeuwarden benoemd.

4. C.P. Hoekema, Peter Karstkarel en Ph.H. Breuker, “Eekhoff en zijn werk. Leven en werken van Wopke Eekhoff (1809-1880), stadsarchivaris van een boekhandelaar te Leeuwarden”, Friese Pers Boekerij BV, 1980

Drukker, uitgever en auteur

Eekhoff werd opgeleid bij drukker-uitgever G.T.N. Suringar (Gerard Tjaard Nicolaas) en trad in dienst bij steendrukker R. Schierbeek. Later vestigde hij zijn eigen archief,  boekwinkel en kleine uitgeverij in ‘De keizerskroon’ in Leeuwarden. Dit hoekpand op de Wirdumerdijk-Peperstraat is in 1931 gesloopt om de Peperstraat te kunnen verbreden. Eekhoff gaf veel werk uit over het platteland en akkerbouw. Zijn boek: “De Grietmannen in Friesland: bijdrage tot de kennis en waardering van het plattelands-bestuurder Grietenijen in die provincie”, (48 pagina’s) kwam november 1848 uit bij zijn uitgeverij Eekhoff, en vermeldt: “gedrukt  voor rekening van de schrijvers en te bekomen bij W. Eekhoff”.

5. Reclame voor: “Almanak voor Landbouwers en Veehouders, voor het jaar 1948 (in boek over Grietmannen van W. Eekhoff)

Almanak behoedt voor dwaling

Eekhoff gaf ook de Almanak voor landbouwers en veehouders voor het jaar 1849uit: Staats- en Landhuishoudkundigen mogen in de verspreiding van dit kleine, doch zeer nuttige geschrift (Dat slechts 30 Cts kost) een min kostbaar middel zien, om den vooruitgang van den landbouw te ondersteunen, maar vooral om daardoor de belangen des vaerlands, naar de behoeften des tijds, te bevorderen.” In de almanak uit 1848 van W. Eekhoff, Leeuwarden, staat voorin: “bevattende vele nuttige zaken, om van den landbouw en de veeteelt de meeste voordeelen te trekken. Derde jaargang. Niemand kan alles weten; maar, als wij willen, kunnen we elkander veel leeren uit onze kennis en ondervinding; al ware het enkel, hoe wij ons voor dwaling en schade kunnen hoeden.”

Gerhild van Rooij

* zie www.dbnl voor dit tijdschrift, E.J. Brill, Leiden

Nb Een uitgebreider artikel van de auteur getiteld ‘Dorpsgeschiedenis en kunst 30. Boekweitrekening en Eekhoff’ verscheen in De Harker, februari 2019

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *