Gerhilds Cultuurrubriek 11. Vlasspeurtocht en museum

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds Cultuurrubriek 11. Vlasspeurtocht en museum

Geplaatst op 24/10/2018

Gerhilds Cultuurrubriek
11. Vlasspeurtocht en museum

1. Bloem van blauwbloeiend vlas

Klasina van der Werf en vlas

In Ee staat het Vlasmuseum en in de herfstvakantie zijn er extra activiteiten op zaterdagen van 10:00-12:00 en 13:00-15:00 uur. Als je ernaar vraagt demonstreren vrijwilligers van het museum hoe vroeger van een vlasplant linnen werd gemaakt. Vanuit het museum start een leerzame en leuke speurtocht van ongeveer 1 km door het dorp. Kinderen komen daarbij langs drie verschillende plaatsen die met vlas te maken hebben. Daar vinden ze op hun speurtocht zeven vlasbloemen die alle zeven een letter opleveren. Wie met de letters het juiste woord vormt, maakt kans op het deze maand uitgekomen prentenboek ‘Het meisje en de magische vlasbloem’ van Klasina van der Werf, met sprookjesachtige illustraties Hanna Terpstra.

2. Vlaskrans (foto auteur)

Uniek vlasmuseum

Vlasmuseum It Braakhok is gevestigd in het enige overgebleven braakhok van de zestien braakhokken die in de toenmalige gemeente Oost-Dongeradeel stonden. Het museum staat aan de rand van het beschermde dorpsgezicht. Vroeger repelden mensen zonder werk hier op de repelbank de zaadbolletjes van de vlasstengels. Daarna braakten (kneusden) ze de stengels en zwingelden ze ruw vlaslinnen met de zwingelmolen, een snel draaiend schoepenrad waar de vezels voor de schoepen werden gehouden om houtrestjes uit de vezels te verwijderen. In 2002 is er weer vlas verbouwd in Ee, deels voor demonstraties van deze machines en het tweejaarlijkse Nederlands kampioenschap vlas repelen in het museum. En dankzij een educatie project van het museum weten schoolkinderen meer over vlas en de vlasgeschiedenis van hun dorp.

3. Vlasbloemen, historische foto

Veertig jaar

In 2015-16 ontving het museum ca. € 10.000 van de provincie voor verbouw. In 2017 stalden ‘museumburen’ Evelien en Florian de collectie. Die collectie is voor een deel gedigitaliseerd. Anton Rolink van Artitude uit Leeuwarden (o.a. Fries museum) maakte een ontwerp voor het vlasmuseum, Borte Hart uit Westergeest tekende voor de entree en vitrines. Klasina van de Werf uit Ee verzorgde alle teksten en zocht de expositie-foto’s uit. Iedereen kan deze op eigen gelegenheid bekijken, evenals de vele voorwerpen die met de geschiedenis van het braakhok en vlas te maken hebben. Het veertigjarige museum is onbemand 365 dagen per jaar te bezoeken.

4. Vlasoogst, historische foto

Vlasproppen schieten


Op Koningsdag 2018 zong troubadour Onno Loonstra een voor deze gelegenheid geschreven lied. Kinderen werden ook betrokken bij de opening. De 93-jarige oud-vlaswerker Jaap Broersma en twee van zijn kleinkinderen schoten het vernieuwde Vlasmuseum die dag officieel open met vlaspoppen. Het eerste wat bezoekers te zien krijgen is een (dankzij 4 Dreamprojects mogelijk gemaakt) digitaal welkomstwoord van Jaap Broersma. Daarnaast is er een introductiefilm over de vlasgeschiedenis van Omrop Fryslân. De vele voorwerpen en documenten en ook boeken staan nu in vitrines of zijn opgenomen in de tableaus achter een glaswand.


5. Historische fotoserie uit Vlasmuseum It Braakhok

Verandering  in braakhok

Het museumbestuur, bijdragen van Rabobank, NAM, Iepen mienskipsfûns, Prins Bernard Cultuurfonds, Dongeradeel en Provincie, toevoegingen van Lauwers Design Dokkum, Scherjon Klompenmakkerij en anderen, maakten het voortbestaan van dit museum mogelijk. Na de verbouwing en herinrichting is dit nostalgische, educatieve museum eigentijdser en aantrekkelijker voor de jeugd. De sfeer van voorheen is bewaard in foto’s en de documentaire. Het oorspronkelijke braakhok was dieper dan het huidige museum. Door het verwerken van het vlas moet het er enorm stoffig geweest zijn. De bewerkingen waren fysiek zwaar. De vlaswerkers hadden geen keus, het was het enige werk dat er voorhanden was. In de winterperiode was er geen werk bij de boer voor de zogenaamde dagarbeiders. In die tijd bestonden er geen uitkeringen zoals wij die nu kennen. Geen werk, betekende geen inkomen.

6. Bos met vlasbolletjes (foto auteur)

Historisch en nieuw

Vlasroute ‘Follow the blue line’ Mienskipsproject LF2018 van Culturele hoofdstad van Europa 2018 liet zien hoe uitgestrekt het gebied was waar de blauwe vlasbloem de historische vlasakkers langs de kustlijn in Noord-Oost Friesland sierde. Vlas levert nog steeds prachtige producten, zoals linnen, olie, koeken en grondstoffen voor diverse materialen. Bij de verwerking gaat nauwelijks iets verloren leer je in het vlasmuseum.

Tekst en foto’s ©Gerhild van Rooij

NB Wilt u via de maandbrief op de hoogte blijven van nieuws en Gerhilds boekrubrieken en cultuurrubieken op Plus Nu, zend u dan een e-mail aan Hans Roelofs,  jjroel@kpnmail.nl, redacteur van plusnu.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *