Gerhilds boekrubriek 18. Hindeloopen. Stad van levende herinneringen

 

Home  »   Boekbespreking  »   Gerhilds boekrubriek 18. Hindeloopen. Stad van levende herinneringen

Geplaatst op 08/12/2018

 Gerhilds boekrubriek 18

 

 

 

 

 

 

 

Hindeloopen
Stad van levende herinneringen

1.Boekomslag, Hindeloopen Stad van levende herinneringen, Uitgeverij PENN, Leeuwarden

Aald Hielpen, oudste folkloregroep

In 1912 was de plaatselijke dracht al decennia verdwenen uit het straatbeeld van het Zuiderzeestadje Hindeloopen, waarvan de mannen al sinds de twaalfde eeuw naar de Oost- en Noordzeekusten voeren. Hylpers of Hindeloopers wilden in hun Elfstedenstad (gemeente Súdwest Fryslân) de specifieke Hylper cultuur en taal in ere houden. Op 19 oktober 1912 vermeldt de Leeuwarder Courant dat daartoe de ‘Vereeniging ter bevordering en meerder gebruik van de Oud-Hindelooper klederdracht’ is opgericht, bekend als Oud Hindeloopen. Op 17 december 1913 wordt deze vereniging een stichting, die in 1984 weer omgezet wordt in ‘Vereniging Folkloristische zang- en dansgroep Aald Hielpen’ met nog altijd dezelfde doelstelling. Aald Hielpen is als oudste Nederlandse folkloregroep bij het 100jarig bestaan in 2012 onderscheiden met de Koninklijke Erepenning. Hylper erfgoed werd datzelfde jaar immaterieel UNESCO-werelderfgoed.

2. Joost Hiddes Halbertsma (1789-1869) Nederlandse schrijver, dominee en telg uit patriciërsgeslacht Halbertsma,  gaf basisverzameling  aan Fries Museum.

Arjen P. Versloot en Goffe Jensma

Kroon op het jubileumjaar is het onder eindredactie van Karel F. Gildemacher verschenen boek Hindeloopen Stad van levende herinneringen, dat recent herdrukt is. Gildemacher schreef het overgrote deel, zes essays van vijf specialisten completeren het boek dat een veelzijdig naslagwerk, kijkboek en historisch leesboek ineen is. Prof. dr. Arjen P. Versloot vertelt over  Hielpers, dat tot echt oude Fries werd bestempeld. Geleerden kwamen in de zeventiende eeuw in Hindeloopen al Hielpers te bestuderen. Prof. dr. Goffe Jensma schrijft over Halbertsma’s Hindelooper droom. Joost Halbertsma vestigde met publicaties de aandacht op erfgoed uit Hindeloopen en hij verzamelde het.

3. Hindelooper buitenkamer met huisraad en bewoners door Hendrik Lap als documentatie getekend voor Wopke Eekhof

Ad de Jong Hindelooper kamer

 

Dit leidde er mede toe dat op de door het Friesch Genootschap georganiseerde Historische Friesche tentoonstelling in 1877 een Hindelooper kamer stond. Prof. dr. Ad de Jong  beschijft de internationale tournee van de kamer langs onder meer de wereldtentoonstelling in 1878 in Parijs. De buitenhuiskamer met Hindelooper schilderwerk, houtsnijwerk, tegelwanden en klederdracht van werd als Hindelooper, Friesch en Nederlands erfgoed getoond. Zomers leefden de vrouwen en kinderen, in het kleine buitenhuis. Op de rijkversierde eikenhouten bedsteden stond porselein op de rand, dat evenals de stoffen voor kleding via de VOC-schepen naar ons land toekwam.

4.Philippus van Drooge (1821-1876). ‘Meinke Willems (1773-1855) in donker jak (rouw),  voorhoofdsnaald, zwarte lokken, flip over het oor. Links rijgnaald lijfje (Schilderij, coll. Museum Hindeloopen)

Carolien Hack, schilderkunst, klederdracht

Carolien Hack, oud-conservator van Museum Hindeloopen, geeft een historisch overzicht van de Hindelooper klederdracht met de herkomst en het gebruik van sitsen, bontjes, fluweel en diverse naalden en kappen. Ze legt de verschillen in dracht uit voor daags gebruik, feestdagen voorafgaand, tijdens en na het trouwen, en de gradaties van rouw. Toen eikenhout duurder werd, kwam de Hindelooper decoratieschilderkunst op, met onder meer bloemen die zoals in de stoffen en op het porselein. De in Hindelooper stijl beschilderde bedstedewanden, tafels en stoelen, klaptafels, kastjes, reiskoffers, miniatuurmeubeltjes zijn wereldberoemd geworden. Hack vermeldt in haar essay over Hindelooper schilderkunst ook de historische grondstoffen voor de verschillende kleuren en de houdbaarheid daarvan.

5. Streekdracht Hindeloopen, door Hendrik Lap (1824-1874)

Meindert Seffinga, Karel F. Gildemacher

Gildemacher geeft in negen hoofdstukken een overzicht van de rijke zeevaartgeschiedenis, de Hindelooper scheepsbouw en van het huidige leven in de stad met de nieuwe (Hindelooper) Lemsterakenbouw, het indrukwekkende jachthavencomplex aan de oude Zuiderzee en de integratie van de nieuwbouw naast het karakteristieke oude, waaronder stadsboerderijen en musea en Hindelooper schilderwerkplaatsen. Eeuwen leefde Hindeloopen van de zee en voeren hier fluitschepen en kagen uit. Drs. Meindert Seffinga beschrijft zeer gedetailleerd in welke schepen mannen en zonen naar Hanzesteden voeren.

6. Hindelopen vanuit het Noorden; grote schepen blijven op zee, deze kunnen de haven niet binnenlopen, (ingekleurde kopergravure, Steden-Boek van J. Blaeu).

Klaas Jansma, badplaats, havenplaats

Klaas Jansma schetst in ‘Tussen zeebad en havenkwartier’ de ontwikkeling na 1913. De komst in 1912 van het nieuwe Zuiderzeebadpaviljoen voor heilzame baden in de, nog niet tot IJsselmeer geworden, Zuiderzee en de eerste Rijwielelfstedentocht gaven het toerisme een impuls. Aad Hylpen stond klaar in historisch verantwoorde rijke klederdracht, om met dans, zang en verhalen de Hylper geschiedenis levend te houden. Dat doen ze anno 2018 nog altijd tegen het décor van hun historische stad en ver over de landsgrenzen. Na lezing van het boek gaan de stad, haar geschiedenis en de in ere gehouden Hindelooper schilderkunst en cultuur nog meer leven.

Tekst ©Gerhild van Rooij

Hindeloopen Stad van levende herinneringen,
Auteur-Eindredacteur Karel F. Gildemacher, www.uitgeverijpenn.nl  hardcover
3e druk, november 2018, 26×21,5×1,7 cm, 160 pagina’s, illustraties,
ISBN13 9789077948736  www.aaldhielpen.nl/  € 19,50 (inclusief verzenden € 23,00).

BRONNEN
‘Kort nieuws’Fryslan, september-oktober 2012
www.musuemhindeloopen.nl

NB wilt u de maandbrief ontvangen met Gerhilds cultuur-en boekrubrieken en PlusNu-nieuws, mailt u dan naar jjroel@kpnmail.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *