Gerhilds 98ste Kunstrubriek Bok van Jan van Druten

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds 98ste Kunstrubriek Bok van Jan van Druten

Geplaatst op 28/08/2016

98e kb 1 vdruten bok gmhs en bank DSC 5923

Keuze
Naast Gemeentehuis Smallingerland staat aan de Gauke Boelensstraat 2 een bronzen bok. Op een poot staat ‘Jan van Druten ’72’, maar het kunstwerk is beschreven als uit 1976 en diverse bronnen plaatsten het in Oudega (Sytebuorren), mogelijk stond de bok daar toen.* Het beeld staat niet ver van Tseard Vissers abstracte Wordingr (zie 97ste Kunstrubriek). Hun oeuvre en levens verschillen. Ze waren beiden eigenzinnig, Visser was fysiotherapeut in Drachten en ook CIOS-leraar en Van Druten was caféhouder in Nijmegen, maar ze trokken hun eigen plan als fulltimekunstenaar, kunst maken daar ging het om.

 

98e kb 2 gesigneerd jan van Druten 72 DSC 5925

Schilder
Jan, voluit Johannes Martinus van Druten, is op 4 april 1919 in Nijmegen geboren. Hij werd beeldhouwer, monumentale kunstenaar, schilder, glas- en wandschilder, keramist en medailleur en beeldde vooral dieren en (historische) figuren uit. Daarnaast maakte hij portretten en abstract werk. In 1939 reisde hij naar Italië en ging naar de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam waar hij tot 1949 met onderbrekingen studeerde. In de documentatie van het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) staat dat hij in 1946 de oudste en meest genereuze prijs voor talentvolle kunstenaars en architecten in Nederland, de Prix de Rome, won. (Prixderome.nl vermeldt bij 1946 prijswinnaars bouwkunst, de categorie kunst ontbreekt, ook de jaren erna staan er geen 1ste en 2de prijswinnaars)

98e kb 3 DSC 5918 kopie

Beeldhouwer
Sinds 1884 krijgt de Prix de Rome-winnaar een jaargeld, om in het buitenland te werken, onder meer in Rome dat lange tijd deel uitmaakte van de zogenaamde Grand tour van kunstenaars. Uit 1946 zijn geen reizen bekend, wel reisde Van Druten geregeld naar Frankrijk, in 1951, 1954 en 1956 naar Spanje en in 1958-1959 naar voormalig Joegoslavië en Italië. Zijn werk werd regelmatig tentoongesteld, onder meer via kunstenaarsverenigingen. In die tijd beeldhouwde hij nog niet, dat kwam volgens Gerard J.I. Weel uit Hoorn pas in 1965 toen de Poolse kunstverzamelaar Jaeller liever een beeld dan een schilderij van zichtzelf wilde. Na deze start van zijn beeldhouwcarrière volgden al snel opdrachten voor werk in de openbare ruimte, van de Scheepsjongens van Bontekoe in Hoorn, Methusalen en Soedaansdochter in het toenmalige Wevershof tot het Kalfje in Blokkker.

 

 
98e kb 4 Pappaatje schonk aan Jan en Koos een b

Geiten
De geit en bok horen tot de eenhoevige zoogdieren en zijn herkauwers. Als huisdier zijn ze van Aziatische oorsprong. De geit wordt overal gefokt om haar jongen, wol (waaronder Angora en Kashmir), melk, horens en huid en wordt vaak de koe der armen genoemd. Dit komt omdat geiten op schrale gronden kunnen leven ook al zijn ze wel kieskeurig, een eigenschap waaraan ze wellicht de associatie met bokkig en koppig te danken hebben. In Smallingerland en omgeving en op meer plaatsen in Nederland werden vroeger veel geiten en bokken gehouden. Ze vormden een belangrijke bron van inkomsten. Dit nam af na de Tweede Wereldoorlog, maar nam weer toe nadat er in 1984 melkquota werden ingevoerd (die in 2015 weer zijn afgeschaft).

 

98e kb 5 bok v druten DSC 5919 kopie

Bok van Smallingerland
De bok roept bij velen een nostalgisch beeld op van voor de Tweede Wereldoorlog, zoals de bok op de aap-noot-mies leesplank waarop bok lange tijd met een punt boven de o werd gespeld. De ‘stinkbok’ gaf geen melk, maar trok wel karretjes en had net als Van Drunens ‘Bok van Smallingerland’ fijne poten die stevig staan. In het verder fijne beeld steken de naden af omdat ze geen mooi patina hebben. Zou het beeld ooit beschadigd zijn? De kunstenaar gaf het kenmerkende gedrongen lichaam goed weer, zijn bok kijkt je aan en na en details als de naar achteren gebogen horens en vacht zijn goed uitgewerkt.

Drachten, Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij

*
standbeeldenvanderkrogt.nl verwijst daarbij naar:
Max van Rooy, Beelden van het landleven: Nederlandse agrarische monumenten (1981-82), blz. 86, 97
RKD.nl, Gemeente Smallingerland, Keunstwurk.nl, Wikipedia en zie 99ste kunstrubriek

Foto’s bok, Gerhild van Rooij;
Kinderspelen, Oblong centsprent (33×40 cm) houtsnede, 2 van 4, vierregelige rijmen over plichten vervullen. Glenisson en Van Genechten/Glenisson en Zonen; 1833-1900, Turnhout, collectie Koninklijke Bibilotheek

Pappaatje schonk aan Jans en Koos een bokkewagen,
Omdat zij gansch de maand hun pligt hadden betracht
Wilt, knaapjes, u alzoo ook overal gedragen,
Dan zijt gij ieders vriend en wordt alom geacht

Zie hoe deez’kindertjes elkander hulpe geven
Wen Kaat de geit hier melkt, houdt Jan haar zorglijk vast;
Mijn knaapjes wilt ook staag zoo helpend, vreedzaam leven.
Dat is het dat aan alle vrome kindren past.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *