103. Gerhilds 93ste kunstrubriek. Gevelsculptuur Handel en Industrie

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   103. Gerhilds 93ste kunstrubriek. Gevelsculptuur Handel en Industrie

Geplaatst op 27/07/2016

103. Gerhilds 93ste kunstrubriek (2016)

Gevelsculptuur Handel en Industrie

handel en industrie 1 Gerhild van Rooj industrie en
1. Handel en Industrie (foto auteur)

Tijdsbeeld op Sander Israëlplein, Drachten

Drachten. Op het Sander Israëlsplein hangt bij de hoek van de J.G. van Blomstraat een gevelsculptuur die bekend is onder de naam Handel en Industrie. Wie het werk heeft ontworpen en uitgevoerd, is onbekend. Volgens Keunstwurk is het waarschijnlijk dat de wandversiering met permanente status is onthuld bij de opening van het winkelcentrum in de jaren vijftig of zestig van de vorige eeuw. Het was toen de periode van de Wederopbouw, waarin veel beelden voor bedrijfspanden werden gemaakt.

handel en industrie 2 Gerhild v Rooij plein Industrie 2
2. Hoekgevel met Handel en Industrie op Sander Israëlplein, Drachten, 2016 (foto auteur)

Symbolische figuur

Deze kunst die in de openbare ruimte bij en aan bedrijven kwam te staan of hangen drukte uit dat na het puinruimen van de voorbije oorlog arbeidskracht en inventiviteit weer werden ingezet om ons land te laten floreren. De wandsculptuur sluit aan bij de functie van het plein als winkelcentrum, waar veel industrieel vervaardigde producten worden verhandeld. Aan de rechterkant tekent een zwarte stalen band de contour van een staande figuur. Deze industriële arbeider is op enige afstand van de muur geplaatst. De haakse band maakt dat er een fijne lijn ontstaat met voldoende stevigheid.

 

handel en industrie 3 gallobelgicusb mercurius
3. Mercurius met attributen (anoniem)

Stang

De in profiel afgebeelde man houdt een eveneens zwarte, bredere rechthoekige verticale stang vast, die bovenaan met een ringvormige houder aan de muur is geklonken, beneden haaks afbuigt en dwars door de as van een wit tandwiel aan de muur is bevestigd. De handen van de man ‘verdwijnen’ achter die boven hem uitstekende stang. De nogal rechte armen eindigen abrupt, al steken de rondingen van de knuisten nog net uit. Passend bij een industriële machine, lijken de armen wel hendels, wat benadrukt wordt door de schouderlus waarmee de voorste arm is weergegeven. Die lus zorgt ook voor de stevigheid.

handel en industrie 4 Gerhild vRooij det. Handel industrie

 


4. Handel en Industrie, rad, Drachten, 2016 (foto auteur)

Tandrad

Het tot kniehoogte reikende tandrad, kamrad of tandwiel is achter de stang en voor de man geplaatst, daartussen zweven blauwe vormen. Het houten, gietijzeren of van speciale legeringen gemaakte getande onderdeel van een machine of constructie in de vorm van een wiel of cilinder is een van de oudste middelen om beweging over te brengen. Wanneer de tanden van twee tandwielen in elkaar grijpen, zal het draaien van één tandwiel het andere in beweging zetten. Bij verschillende diameters kan een groter koppel worden verkregen bij een lagere omwentelingssnelheid, of omgekeerd. Als het tandrad zoals bij een fiets via een ketting verbonden wordt met een tweede tandwiel, heet het een kettingwiel.

handel en industrie 5 mercurius giambo

 

 

 

 

 

 

 

 

Hemelsblauw

De verticale stang lijkt een machineonderdeel, maar roept boven het acht spaken tellende rad eveneens de associatie op van steekkarretjes om in fabrieken, de detailhandel en bij particulieren onderdelen, grondstoffen of goederen te verplaatsen. De stang zou de gevleugelde caduceus, Mercurius- of Hermesstaf, kunnen zijn, meestal afgebeeld met twee eromheen kronkelende slangen. Mercurius, de Romeinse god van de handel, reizigers en de winst en Hermes, de oorspronkelijk Griekse god en boodschapper van de goden, droegen deze staf. De in een zwarte metalen band gevatte hemelsblauwe vlakken lijken als een plattegrond het water of de lucht te weerspiegelen waardoor de goden pijlsnel vlogen.

5. Mercurius voortgeblazen door windgod Zephyr, 1580, 180 cm hoog, brons, Giambologna, collectie Museo Nazionale del Bargello, Florence

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

handel en industrie 6 l.post Sur posthoorn mercurius
6. Postzegelserie Luchtpost Suriname, 20, 40, 2,5 cent met op posthoorn blazende Mercurius (Hermes), 1941, André van der

Gevleugeld

De vijf gelijkvormige witte emblemen op het blauw stellen elk een petasus of gevleugelde Mercuriushelm voor. De drie gevleugelde attributen, helm, staf, en sandalen of talaris, zoals de bronzen Mercurius van de Vlaams-Italiaanse Giambologna (1524 -1608) die draagt, symboliseren de vliegende vaart waarmee de god vooruit reist. Zijn Romeinse naam, Mercurius (Merkuur) stamt volgens diverse bronnen af van de Latijnse woorden merx, markt, en mercator, koopman, en is terug te vinden in merchandise, handels- of koopwaar. Op postzegels komt Mercurius veel voor, bijvoorbeeld op de Surinaamse luchtpostzegels uit 1941 van André van der Vossen (1893-1963). Daarop kondigt Mercurius/Hermes als een postiljon,* die altijd voor de post en pakketten uitreed, zijn komst aan met een signaal op de posthoorn.

Drachten, Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij
* 102. ‘De posthoorn, erfgoed 4’, Gerhilds 92ste Kunstrubriek, Pluskrant.nl

Bronnen

Keunstwurk
Postzegelgek blog
Web Gallery of Art, Emil Krén en Daniel
Diverse catalogi en naslagwerken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *