161. Gerhilds 143ste kunstrubriek. Tjabel Klok en Anno Smith 2

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   161. Gerhilds 143ste kunstrubriek. Tjabel Klok en Anno Smith 2

Geplaatst op 08/08/2017

Auteur Gerhild van Rooij bij Adam en Eva, Loman (© Sietse de Boer)

Nr. 161 | Gerhilds 143ste kunstrubriek (2017)

Tjabel Klok en Anno Smith


143e kb 1 Naked Raku schaal 1

  1. Naked Raku schaal 1, Tjabel Klok (foto kunstenaar)

Hoe combineerde je werk en studie?

“Voor de acht studievakken: leer bewerken, metaal bewerken, hout bewerken, keramiek, vrij vormen, kunstgeschiedenis, handvaardigheid-didactiek en gereedschapsleer werkte ik als het in huis rustig was, van negen uur ’s avonds tot twaalf of een uur. Elke dag moest ik om 7 uur het bed weer uit om les te geven, in Drachten dertien jaar op de Christelijke LEAO (de Splitting), daarna bij KMBO (Kort Middelbaar Beroeps Onderwijs, gefuseerd met ROC). Ik eindigde mijn onderwijscarrière later in het management. Na de handvaardigheidsstudie was zelf keramiek maken en die kennis doorgeven een ontspanning.”

 

143e kb 2 Raku oven bouwen en stoken bij Anno Smith ca. 1972

2. Raku oven stoken en bouwen 1, terrein van Anno Smith, ca 1972 (foto Tjabel Klok)

Hoe ontstond je passie voor raku?

“Ik had in 1968 toen ik de Voortgezette Studie Handvaardigheid begon nog helemaal niets met klei. Die passie begon in 1969 in het tweede jaar van de VSH (latere Akte Handvaardigheid A). Anno Smith liet onze groep op zijn landgoed meebouwen aan een raku-oven. Over een laag puin legden we een stenen vloer met twee lage muren van opgestapelde stenen. We smeerden tegen de binnenkant van deze tunneloven-muren klei en duwden daarin platte klampen, bakstenen op hun zijkant gestapeld. Bovenop legden we rode ovenplaten. We vroegen stookhout. Anno wees een dennenboom aan. Die moesten we kappen en tot stookhout hakken. Dennenhout brandt altijd wel. In Anno Smith keramist, De grote gevelversierder (Jaap Ekhart & Rudmer Nijman) staat deze raku-oven afgebeeld.”

 

143e kb 3 Raku oven bouwen en stoken met Anno Smith ca. 1972

3. Anno Smith met sigaar, Raku oven bouwen 2, ca 1972 (foto Tjabel Klok)

Wat betekende Anno Smith voor je?

“Dankzij die raku-ervaring bleef ik erover lezen en experimenteren. Anno, die altijd een sigaar in zijn hoofd had, zei: ‘Gooi in mijn afgekoelde oven eens een krant en kijk dan buiten.’ Die krant vloog uit de schoorsteen, zo goed was de trek van zijn zelfgebouwde, op vette kolen gestookte oven . Door zijn manier van lesgeven, omgaan met mensen, én de uitdagende manier waarop hij zijn vak uitoefende volgde ik na de akte A opleiding (1968-72) in 1972-73 op zaterdagen een tussenjaar bij hem aan de School voor Handenarbeid in Groningen. Hij gaf deels les bij hem thuis in Paterswolde. We leerden berekeningen maken voor glazuren en bij aankomst in 1973 op de Minerva Academie wisten we al meer dan daar bij het Akte Handvaardigheid B-eindexamen (1977) gevraagd werd.”

143e kb 4 Raku vaas chawans

4. Raku vaas en chawans, Tjabel Klok (foto kunstenaar)

Hoe breng jij je kennis over?

“Anno liet ons heel veel proeven maken en riep wel: ‘Kijk even naar het pad, hier ligt mijn kapitaal.’ Allemaal scherven. Ik leer cursisten: ‘Niet tevreden? Sla je werk stuk, begin opnieuw’, en wijs op de hamer in mijn atelier. Die gebruik ik weinig, maar deze waarborgde mijn kwaliteit. Ik onderzocht raku-technieken en andere zoals oud-Mexicaanse keramiektechnieken. Traditionele oude technieken, stookwijzen en decoraties pas ik toe naast moderne Naked Raku-techniek, die hier ongeveer vijftien jaar bekend is. Daarin worden kleuren vervangen door grafische lijnen en patronen als herinnering aan de voorheen aanwezige glazuurlaag.

143e kb 5 Naked Raku proces

5. Naked Raku proces, Tjabel Klok (foto Jelly Klok)

Hoe werkt dat?

Op mijn website staat het uitgebreid beschreven. Deze techniek maakt bewust gebruik van een ‘glazuurfoutje’. Maar je moet weten wat de scherf, sliblaag en glazuurlaag doen, welke temperatuur en tijdsduur je nodig hebt. Een 1 millimeter dun waterglaslaagje op een cilindrische vorm droog ik met een brander en daarna duw ik die wand uit. Er ontstaan barstjes en breukvlakken. Door inkrassingen en uitsparingen heb ik nog meer decoratie-mogelijkheden. Ik bestrijk het geheel met roodbakkende slib, Terra Sigillata, en daarover glazuur. Na het stoken gaat het werk de zaagselton in. Als je daarna water over de stukken sprenkelt, springen de kleislib en glazuur eraf en blijft de grafische decoratie.

Opeinde, Aldtsjerk, 2017 © Gerhild van Rooij

143e kb 6 boek Anno Smith

6. Anno Smith, de grote gevelversierder. Achtergrond: detail  tableau met vlucht vogels, geglazuurd terracotta,  1.40 x 1.40 meter (Van Iddekingeweg 1, Groningen)

 

Bronnen
Zie Nr.  160 | Gerhilds 142ste kunstrubriek ‘Raku- en glazuurspecialist Tjabel Klok 1’
Jaap Ekhart (tekst) & Rudmer Nijman (foto’s), Redactie Rinus Woesthuis en Marleen van Leeuwen, Anno Smith keramist, De grote gevelversierder. Opgedragen aan Bea Smith (Anno’s vrouw), Uitgave Leander 2015, pp. 34, 68, 105, ISBN/EAN 978-94-91181-06-1.
www.tjabelklok.nl
10.08 – 16.09.2017, Galerie Lytse Skientme, do t/m za en dinsdag-markten 12 – 17 uur, of op afspraak, Hoofdstraat 26, Koudum galerielytseskientme@gmail.com, 06-40350461

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *