141. Gerhilds 125ste kunstrubriek. (Z)onderdak in beeld en woord

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   141. Gerhilds 125ste kunstrubriek. (Z)onderdak in beeld en woord

Geplaatst op 30/03/2017

Auteur Gerhild van Rooij, Adam en Eva, Loman (©Sietse de Boer)

Nr. 141 | Gerhilds 125ste kunstrubriek (2017)

(Z)onderdak
in beeld en woord


125e kb 1 Zonderdak suver gvr

1. Bruin van der Duim, Vijf keer Dak- en Thuisloos. Alie Popkema, Suver (foto auteur)

Museum Opsterlân

Gorredijk.  Museum Opsterlân brengt portretten met tekstflarden van Bruin van der Duim uit Ureterp. Ze heten allemaal Dak- en Thuisloos. Er staan albasten beelden bij van Alie Popkema uit Bakkeveen. Die heten: Ferrane (versmelting), Oerjefte (overgave), Underhûds (onderhuids) en vier beelden vormen: Wurding (in progress, wording). Toen Van der Duim en Popkema hun werken exposeerden in Kunstkamer Marum vonden ze de beelden van kwetsbare, krachtige en beschadigde vrouwen perfect aansluiten op de mannenportretserie (Z)onderdak. Deze expositie zwerft van de ene naar de andere locatie.

125e kb 2 Framed2 foto gvr

2. Alie Popkema, Framed 2 (foto Gerhild van Rooij)

Drie Friese kunstenaars

In het museum zijn meer beelden van Popkema van albast, speksteen of serpentijn, vaak met een ongepolijste rand of oneffenheid in het gepolijste deel, en gecombineerd met oud hout of ijzer. Interessant zijn: Framed I-II, van wit albast op zwart geschilderd doek. Er zijn ook werken van turf, ijzer en hout van Henk de Lange (Gytsjerk)*. Henk, Alie en Bruin hebben een thuis, werk, erkenning en hebben zich zo ontwikkeld dat ze zich beeldend kunnen uitdrukken. Een heel ander levensverhaal dan dat van de daklozen die vertelden: “Ik ben zwerver. Ik leef van dag naar dag. Ik ben de weg kwijt, die ik niet eens ken” of “Na drie keer een herseninfarct kan ik nog amper praten. Schrijven helemaal niet meer, geen werk meer, aan de kant gezet.”

125e kb 3 zonderdak bikwurk gvr

3. Hilbert van der Duim, Vijf keer Dak- en Thuisloos.  Alie Popkema, Bilwurk (foto Gerhild van Rooij)

Weer opstaan en lopen

De portretserie op papier is gemaakt met inkt, frituurvet en bleekwater; materialen die elkaar afstoten en rauwheid en kwetsbaarheid geven die de getekende levens kenmerken. De kunstenaar ontmoette de geportretteerden tijdens zijn vrijwilligerswerk in dak- en thuislozencentrum Het Passion. Hun autobiografische teksten zijn samengebalde levensverhalen vol pijn, onmacht en hoop. “Mijn intens verdriet, gebroken. Nu weer opstaan en lopen.” De moed is er, maar wat een inspanning zal weer opstaan en voluit leven vergen. “Ik zat in het vreemdelingenlegioen. Maar nu ben ik ziek. Ongeneeslijk. Ik raak in paniek. Ik voel me angstig.” Een man die misschien ooit onverschrokken vocht, leven en dood zag? Dankzij de kunstenaar ontmoeten we zijn ogen, zien we zijn houding.

125e kb 4raam3 piano gvr

4. Hilbert van der Duim, Dak- en Thuisloos, pianospelen (foto Gerhild van Rooij)

Piano en autisme

De serie is een levensgrote vraag: Waarom pijn, ziekte, onmacht, pech, keuzes die zich tegen iemand keren en mensen wegjagen, opvoeding of milieu als obstakel voor kansrijk, gelukkig leven? Wie door wat dan ook ontregeld raakt en niet herstelt, leeft vaak met angst als loodzware last. Dat zie en lees je: “Ik ben zwaar autistisch. Ik heb drie studies niet afgerond. Vanaf mijn geboorte geestelijk mishandeld. Ik ben in de war. Ik leer mijzelf piano spelen.” De piano als symbool voor overwinning, talent, het leven in eigen hand nemen en er uitdrukking aan geven.

125e kb 5 gvr wil ze terugwinnen

5. Hilbert van der Duim Dak- en Thuisloos, wil ze terugwinnen (foto Gerhild van Rooij)

Voorbij wanhoop

Daarvan verstoken zijn is zwaar: “Mijn leven bestaat alleen uit werken, vanaf mijn 17de jaar. Ik weet niet meer wat ontspanning is. Ik werk, ik werk kan niet meer”. Er is ook hoop in: “Ik ben mijn baan kwijtgeraakt aan de drugs, dealen. Vrouw, kinderen, alles kwijt. Ik wil ze terugwinnen. Ik daagde iedereen en alles uit wat schijnheilig was. Drugs maakten me agressief. Ik weet nu wie ik ben!” of “Werk was belangrijker dan m’n gezin. Scheiding! Wanhoop en drugs kwamen. Het moet anders, het kan anders!”

125e kb 6 beeld popkema bruin

6. Hibert van der Duim, Dak- en Thuisloos, opstaan, lopen. Alie Popkema,  ûnderhuds (foto Gerhild van Rooij)

Vooruitzicht

En dan zijn er nog de mannen die toeleven naar een karwei, de natuur, het verwezenlijken van een droom: “Drugsproblemen, longontsteking. Ik ben doodop. Ik doe de was voor iedereen. Ik ben autistisch, zonder structuur lukt het me niet. De natuur is de enige plek waar ik niet hoef na te denken, alleen maar verwondering. Ik kom uit de bouw. Mijn drugsgebruik heeft mijn gezin verwoest. Ik wil weer opbouwen. Na het overlijden van mijn vrouw raakte ik aan de drugs. Ik ben nu clean. Ik wil een huis bouwen in Afrika.” Het maakt niet uit waar de zingeving vandaan komt en hoe totale uitzichtloosheid vermindert, wie daaraan ontstijgt, heeft geluk en is een held.

©Gerhild van Rooij

*Nr. 142 | Gerhilds 126ste kunstrubriek. Henk de Lange (06.04. 2017)

Museum Opsterlân, Expositie (Z) Onderdak, tot en met 30 april 2017
NB Eerste Paasdag gesloten, Tweede Paasdag geopend van 13 – 17 uur.
6 april Lezing van Bruin van der  Duim over zijn ontmoetingen met geportretteerde daklozen en het ontstaan van de expositie www.museumopsterlan.nl

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *