Gerhilds 105de Kunstrubriek. Jobs Wertheim beeldhouwer en kunstpromotor

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds 105de Kunstrubriek. Jobs Wertheim beeldhouwer en kunstpromotor

Geplaatst op 25/10/2016

105e kb 1 JobsWertheim1965 gelukstel Pr Beatrix

Jobs Wertheim, fotoportret Jac. de Nijs/Anefo Nationaal

Meer
De lange periode van welvaart en vrede na de Tweede Wereldoorlog én wat daaraan voorafging kwam niet vanzelfsprekend tot stand. De huidige generatie legt vaak op de dag voor Bevrijdingsdag vaak bloemen bij een door hun school geadopteerd monument, zoals het Joods Monument in Gorredijk (Kunstrubriek 104). Ze staan er stil, ook als er in hun familie geen personen meer zijn die de Tweede Wereldoorlog hebben meegemaakt of daarover niet aanspreekbaar zijn, of als ze afkomstig zijn uit families die hiermee niet te maken hadden omdat ze na 1945 naar Nederland emigreerden. Een monument kan als een handvat zijn waardoor er gepraat kan worden over gebeurtenissen en ontwikkelingen toen en nu. Wereldwijd zijn er nog steeds vluchtelingen, ontheemden, verdrevenen, gevallenen, geïsoleerden en is er onrecht, uitzichtloosheid soms, maar ook vrijheid, meer kansen om je te ontwikkelen, ouder te worden.

105e kb 2 Graf Baruch Spinoza Den Haag

Graf van Spinoza, beeldhouwwerk Jobs Wertheim 1956, Rijksmonument 17997,Spui 175 Den Haag bij Nieuwe Kerk

 

Afkomst
Johannes Gustaaf Wertheim, Jobs, die het Joods monument in Gorredijk maakte, werd op 6 januari 1898 geboren. Hij was een zoon van advocaat, procureur en kunstverzamelaar Alexander Hendrik Wertheim (1864-1932) en kleinzoon van Abraham Carel (Bram) Wertheim, een geassimileerde Joodse bankier, filantroop en lid van de Eerste Kamer, door velen A C genoemd. De familie rekende op een voortzetting in deze lijn. Voor Jobs was al een plaats vrijgehouden in het bankiersbedrijf van zijn vader. Dat was zijn bestemming, na ‘vanzelfsprekend’ het doorlopen van het gymnasium en de rechtenstudie, maar Jobs nam het heft in eigen hand door beeldhouwer te worden. Zijn levensloop maakte dat hij zich goed kon inleven in beelden en monumenten.

105e kb 3 Prof Iltallie penning wertheim mus Lhal

Penning, vereerd aan Prof. Dr. L. van Itallie (portret) brons 1936 Johan G. Wertheim, in collectie Museum de Lakenhal

Opleiding
De kunstenaar in spé voltooide het gymnasium niet. Hij trad in 1919 in dienst van het bankbedrijf en werd in 1921 naar Londen gestuurd om te leren bankieren. Liever tekende hij en daarom volgde stagiair Jobs avondcursussen bij de Chelsea School of Art in plaats van zijn huiswerk te maken voor bank Samuel Mantague. Zelfs een overplaatsing naar Hamburg haalde niets uit. Zijn drang om met kunst bezig te zijn was eenvoudig te groot. Hij nam er beeldhouwlessen. Toen hij anderhalf jaar later thuiskwam, haalde hij een zittend naaktfiguurtje van gips tevoorschijn. Daarop mocht Job zijn vader portretteren. Alleen als dat portret goed zou lijken, mocht hij kunstenaar worden. Vader Alexander poseerde 50 uur.

 

 

105e kb 5 wertheim pdrome 247x380Prix de Rome
Bevriende kunstenaars en familie vonden dat het geboetseerde portret leek. Jobs mocht in 1925 van zijn vader in Berlijn gaan studeren bij de bekende joodse beeldhouwer Alexander Oppler (1869-1937). Het was de beste leraar die Jobs zich kon wensen. Na amper een jaar in Berlijn dong Jobs in 1926 mee naar de Prix de Rome. Hij won deze prijs met zijn beeld De verloren zoon en kon met de bijbehorende beurs een rondreis door Italië maken en in Rome en Parijs werken. Hij bleef vier jaar in Florence, ontmoette daar Arthur van Schendel met wie hij lange tijd optrok en van wie hij een buste maakte. Deze staat in Amsterdam, waar hij zich in 1930 vestigde als beeldhouwer en vele opdrachten kreeg om prominenten uit de Joodse gemeenschap te vereeuwigen. Hij maakte trefzekere bustes, portretten en penningen.

 

Verloren zoon, Johan G. Wertheim, prixderome.nl/jaar/1926

 

 

 

 

 

 

 

 

 

105e kb 4 wertheim Arthur v Schendel Monumenten
In 1940 trouwde hij met Eva Sinzheimer, ze werden met hun beide kinderen naar Westerbork gedeporteerd waar Jobs nog tekenles gaf totdat ze naar Theresienstadt moesten. Na de bevrijding gingen ze eerst naar Zwitserland waar hun derde kind werd geboren en Jobs weer gaat boetseren. Hij koos in 1946, evenals zijn nicht componiste Rosy Wertheim, Laren tot woonplaats. Daar maakt hij tot en met 1977 vele beelden en monumenten. Hij is gescheiden is en hertrouwt in 1959 met schilderes Deborah Samson, ze blijven in Laren. Drie jaar eerder had Jobs Wertheim na jaren van voorbereiding Openbaar Kunstbezit opgericht. Daarmee zou hij bij het grote publiek belangstelling voor kunst aanwakkeren.

Arthur van Schendel, borstbeeld, brons, J.G. Wertheim, Stadhouderskade (Leidse bosjes), Amsterdam, foto 18juli 2005, J.M. Luijt (CC-BY-2,5-NL)

 

Aldtsjerk, Amsterdam, Laren, Gorredijk, 2016, ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl
Bronnen
Gemeente Opsterland
www.museumopsterlân.nl
4en5mei.nl
jhml.nl (Joods Historisch Museum, Amsterdam)
Fred Vermeulen, De Amsterdamse familie Wertheim, Ons Amsterdam, december 1992
RKD.nl
RCE.nl (Rijksmonument 17997),
devalk.com (Lexicon)
www.beeldenaanzee.nl (2015, Wertheim van bankier tot beeldhouwer)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *