Gerhilds 102de Kunstrubriek, omgevingskunst van Hali

 

Home  »   Kunst en Cultuur  »   Gerhilds 102de Kunstrubriek, omgevingskunst van Hali

Geplaatst op 03/10/2016

102e kb 1 hali zonnespiegel stl alum. 89 Haarlem RCE

De Zonnespiegel, staal, aluminium, 1989, Waarderweg tussen Oudeweg en Conradweg, aarlem (voorheen in expositie bij Beeckesteijn), foto Rijksdienst Cultureel Erfgoed

In de lezing over Solar Orbit Transit Station (SOTS) belichtte ik meer omgevingskunst van Hali om dit tijdens de Herfstzonnewende in werking tredende werk in breder perspectief te zetten. De SOTS-delen, buiten vrijstaand en binnen aan plafond en muur, vormen één beeld en sluiten aan bij op techniek, lichtbronnen of watergeïnspireerde omgevingskunst, die in beweging lijkt te kunnen komen, maar verleidt tot reizen in de geest, bij SOTS en de Zonnespiegel (Wijk aan Zee) via licht, in zijn rotondekunstwerk Media Transfer System, en hydrosculptuur (fontein, Heemskerk) reis je weer anders door de ruimte.


102e kb 2Media Transfer System II Hali Hsum

Media Transfer System II’ staal, kunstlicht in top, 2001, voor voormalige rotonde Dr. J.M. den Uylplein tot 2007, vanaf 2011 herplaatst op Mies Bouwmanboulevard, Hilversum, foto gemeente Hilversum

 

Fontein
Hydro verwijst naar het oud Griekse ὕδωρ, hudōr, water; sculptuur naar het Franse sculpture, Latijnse sculptura, snijden, beitelen, beeldhouwwerk; het verleden deelwoord sculptum komt van sculpere, verwant aan scalpere, kerven. De gemeente gaf opdracht voor een fontein in het kader van het vijverplan dat de herinrichting van het centrum van Heemskerk, bij Kerkplein en Zaalberglaan, voltooide. In plaats van de oude fontein, bomen en struiken bij de Nederlands Hervormde Dorpskerk, kwam juli 1994 de grote Zaalbergvijver met een slingermuur, vlonder voor muziekuitvoeringen en ‘spuitfontein’ hydrosculptuur Silver Liner als transparante scheepsvorm.

102e kb 3 Europalaan busremise RED PULEY

Red Puley (6 meter hoog), beton, funderingsplaat, staalplaat, staalprofiel, steengaas, verf, Europalaan, busremise, Gemeentevervoerbedrijf Utrecht

 

Spuit
Acht strakke, aaneengeschakelde delen vormden de romplijn en trapsgewijs naar het midden aflopend dek daartussen vormde metalen rastergolfstructuur een gazen schip, met in de middelste delen de helften van één open cirkelraam met glashelder zicht. Een boog (buis) overspande het schip, middenin rustend op een pijler op een muurtje, kon het op de kant geen water maken door te varen. Hali zette het water naar zijn hand. Bovenin de voorsteven spoot – complementair aan de neergaande boegcurve – een waterstraal met kracht in een langgerekte opgaande curve over het water. Deze Silver Liner stak aan alle kanten anders af tegen de bebouwing en begroeiingen en evenals bijvoorbeeld de Red Puley kan het kunstwerk alleen in je gedachten voortrollen.

102e kb 4 Oegstgeest hali anima fluit II

Anima Fluit per Vias aturae II, staal en kunstlicht, langs Haarlemmertrekvaart, Oegstgeest

 

Verandering
Volgens gemeente en buurtbewoners raakte de spuit lek of ging de pomp stuk. De betegeling van de slingermuur liet los en is vervangen. Sinds 2011 staat er als van ouds een gewone fontein middenin de vijver, een plan van de buurt ter verfraaiing. Hali’s ‘straalschip’ was al langer weg. De in mijn geheugen gegrifte waterstraal maakte ruimte zichtbaar, vergelijkbaar met de SOTS-zonnestraal die de blik naar een binnenlocatie richtte. In Oegstgeest laat een ander schip in Anima Fluit per Vias NaturaeI-II (Geestkracht vloeit via natuurlijke wegen) beschouwers ook verder kijken.

102e kb 5 GK 102 Oegstgeest hali anima I

Anima Fluit per Vias Naturae I, staal, gekleurd staal en kunstlicht, Mien Ruyschpark, Oegstgeest

 

Stakel
De titel staat voor de vrije geest die zijn eigen natuurlijke weg of plan trekt. Sinds 1996 staat deel I middenin het Mien Ruyspark, een 5 meter breed, 8 meter hoog aquaduct met bovenop een watergolf en gouden wereldbol. Daarnaast wijst het 12 meter hoge schuinstaande fakkelvormige Stakellicht naar het 400 meter verderop liggende schip van deel II, waarheen het denkbeeldige water stroomt. Sinds 1997 ligt op de Haarlemmertrekvaartoever het 8 meter lange naar het water hellende schip met open raamwerken als boegwanden en kajuit-huisvorm met roosterwanden en open dak, klaar om ‘ons gedachtegoed te voeren naar waarheen de stroom het brengt’.

 

102e kb 6 Roosvenster Hali Fonteinstr UMCGvrij

Roosvenster, staal en gekleurd staal, Universitair Medisch Centrum Groningen, Hanzeplein 1 (UMCG, in de lucht bij opgaande lijn van binnen Fonteinstraat naar binnenplein).

 

Lichtbakens
Stakellicht (seinlicht) kan elk licht of vuur zijn, maar oorspronkelijk stakelde men met fakkels of toortsen, bijvoorbeeld wanneer een schip een loods zocht. Stakellicht en schip in Anima fluit per Vias Naturae I-II zijn schijnwerpers en schilderen een extra ongrijpbaar lichtbeeld en grafische schaduwen. Ook beeld-bakens in Boxtel (Baken, NS-station), Zwolle (Golden Pointer, IJsselallee, Windesheim), Hoorn/Zwaag (Stella by Starlight, Westfrisiawegberm), Haarlem (Blue Lantern, Pal Meterweg) trekken van ver aandacht. In de genoemde omgevingskunst-ontwerpen en in Beverwijk, Groningen, Heemskerk, Heerlen, Hilversum, Mijdrecht en Zaandijk laat Hali gouden bollen, pijl- of hekvormen, kantelende rasters en spiegelende oppervlakken terugkomen in ‘verdwaalde’ technische voorwerpen, voertuigen, boten, vissen, lichtzenders of –vangers, allemaal geleiders voor de vrijheidslievende geest.

Aldtsjerk, 2016, ©Gerhild van Rooij, www.gerhildvanrooij.nl

*Zuidermeermuseum, Enkhuizen bezit oude stakellicht
Bronnen
Zie Gerhilds 101ste Kunstrubriek (Solar Orbit Transit Station)
RKD.nl
FransHalsMuseum.nl
eengroetuitheemskerk.nl
Diverse artikelen in o.a. Kampioen, lokale bladen, Trouw, de Volkskrant
Gemeentes, CBK’s
Jaarboeken Kunst in de openbare ruimte
Beeldengids Oegstgeest
Piet Roos, J. Bart Uittenhout 1945-2005 (2008) Architectuurgids Haarlem

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *