227. Gerhilds boekrubriek. Waardebepaling, De Messias, Julian Winter

 

Home  »   Boekbespreking  »   227. Gerhilds boekrubriek. Waardebepaling, De Messias, Julian Winter

Geplaatst op 21/01/2019

Nr. 227 | Gerhilds boekrubriek (2019)

Waardebepaling
De Messias, Julian Winter

Julian Winter. De Messias, (omslag Marco Borggreve, uitgave Prometheus)

Beroemdste viool

Julian Winter is het pseudoniem waaronder het hoogleraarsechtpaar en schrijversduo Esther Jansma en Wiljan van den Akker uit Utrecht de roman De Messias uitbracht. Ze zijn beide gelauwerd voor hun eigen dichtbundels en ze vertaalden samen poëzie van Mark Strand.* In het boek De Messias klinken de kennis, belangstelling en ervaring van het duo door. Jansma woonde een symposium bij over De Messias***, de beroemdste en meest controversiële viool die Antonio Stradivari zou hebben gemaakt. Het staat nog steeds niet vast of de viool echt door Stradivari is vervaardigd of dat het een 19e -eeuwse kopie is. Van den Akker speelt flamenco en heeft zelf een gitaar gebouwd. Waarom zijn oude violen zoveel meer waard dan oude gitaren? Het paar vond in De Messias haar onderwerp. Esther Jansma kon in haar poëzie heel even kinderen terugdromen in het heden.***Nu lijkt het of het duo net zo intens via ‘hout’ eeuwenoude figuren terugdroomt in het heden, op zoek naar ongrijpbare authenticiteit.

Is meten weten?

Ze vlochten ervaringen en historische achtergronden in het verhaal. Het opgedoken testament van Stradivari wierp een nieuw licht op zijn praktijk. Instrumenten als De Messias zijn verbonden met handelaren, mecenassen, kenners, muziekgezelschappen, instituten en genootschappen. Voor het borgen van de hoogste economische waarde van hun violen (ook bruiklenen) zijn bewijzen van echtheid nodig. De interpretatie van onderzoek voor het ‘echten’ van instrumenten is cruciaal. Jansma analyseert als boomtijdkundige (dendrochronologe) jaarringen in hout om vast te stellen wanneer een boom gekapt is. Een collega stelde op een symposium dat op basis van metingen De Messias geen kopie zou zijn, al houden de verschillende uitkomsten van metingen de controverse over de datering tot nu toe in stand. Los daarvan wordt oud hout gebruikt voor restauraties of een kopie. Jansma werd benaderd voor jaarringmetingen aan een vermoedelijke Rembrandt, op basis van foto’s, zonder dat de opdrachtgever bekend gemaakt mocht worden. Ze bedankte daarvoor. Later bleek het om roofkunst te gaan, ook dat thema speelt mee in het boek.

Status en waarheid

Naast de huidige, kosmopolitische wereld, tot aan Japan en Los Angeles staat in de roman het voyeurisme van verteller ‘hout’, een alom aanwezige in gedaanten als strijkstok, traptrede, handkar, kruisje, knoop en veel meer. ‘Hout’ ziet, hoort en volgt violen, bijvoorbeeld in Cremona bij Stradivari, die zijn kinderen verbood onder hun eigen naam violen te bouwen. ‘Hout’ ziet voorname opdrachtgevers en sluwe handelaren in tijden van de pest en oorlogen. Altijd moesten namen hoog gehouden worden ten koste van alles.

Dendrochronologe Emma

De hoofdpersoon, hoogleraar en dendrochronologe Emma Kramer, onderzoekt in opdracht oude violen op basis van foto’s. Ze weet niet dat ze De Messias uit het Ashmolean Museum (Oxford) meet en met haar onderzoeksresultaten gelanceerd zal worden in een wereld van bedrog en verraad. De Nederlandse, voor haar werk naar Berlijn verhuisde Emma hoort argeloos hoe een rijke mecenas en zakenman buiten haar medeweten, haar meting als bewijs van echtheid opvoert. Het klopt niet. Mecenassen, collectioneurs en zogenaamde connaisseurs en wetenschappers blijken samen te spannen om reputaties op te bouwen of te behouden. De instrumenten van een kwartet, een orkest en ook De Messias moeten authentiek blijven.

Waardebepaling

Emma’s kind Max, haar ex die kunstenaar is, haar religieuze ouders en zus herinneren aan haar afkomst en zetten evenals de flashbacks naar haar jeugd hooguit een toon. Haar liefde, altviolist Michael, de laaghartige oud-collega Isabel, directeur Viktor en zijn weduwe in Berlijn zijn onmisbaar voor de spannende verhaallijnen. De sterrenrol is weggelegd voor de smeulende vragen of aan materiaal, vorm en afwerking, etiket of merkteken, de hand van de meester, leerling of kopiist is af te lezen en of, en hoe er met wetenschappelijke publicaties  iets is verdoezeld om prijzen van bepaalde violen zo op te stuwen dat ze prestige-objecten worden. Weegt de klankwaarde van het snaarinstrument mee? En waarom mag De Messias niet klinken?

Gerhild van Rooij

Julian Winter (pseudoniem, Esther Jansma en Wiljan van den Akker) De Messias.
Prometheus, 1e druk 22-09-2015, 368 bladzijden, E-boek, 9789044627473, € 11,99

Julian Winter. De Messias, Prometheus, 2e druk,
paperback, 370 bladzijden, 21,3 x 13,8 x 3,4 cm, € 19,95 Uitverkocht
Wiljan van den Akker (facebook) heeft nog enkele exemplaren

Bronnen, noten
VPRO boeken, televisie https://www.vpro.nl/boeken/programmas/boeken/2015/15-november.html ( Wim Brands interviewt auteurs van De Messias)
*Zie 224. Gerhilds boekrubriek 23.Wiljan van den Akker, Verdwaald, 31.12.2018
**https://www.ashmolean.org/messiah-violin-stradivari
*** ‘Hier is de tijd’ (1998),  Jansma schreef op facebook o.a.: Ik had gedroomd dat ik mijn kind terug zag.
Literaire prijzen  Esther Jansma
1999 – Halewijnprijs, literatuurprijs van de stad Roermond voor haar gehele oeuvre
1999 – VSB Poëzieprijs voor Hier is de tijd
2001 – Hugues C. Pernath-prijs voor Dakruiters
2006 – A. Roland Holst-Penning voor haar gehele oeuvre
2006 – Jan Campert-prijs voor Alles is nieuw
2014 – C.C.S. Crone-prijs voor haar gehele oeuvre
Bibliografie Esther Jansma (letteren)
1988 – Stem onder mijn bed (poëzie)
1990 – Bloem, steen (poëzie)
1993 – Waaigat (poëzie)
1997 – Picknick op de wenteltrap (proza)
1998 – Hier is de tijd (poëzie)
2000 – Dakruiters (poëzie)
2000 – Duizend (poëzie)
2005 – Alles is nieuw (poëzie)
2006 – Altijd vandaag (poëzie en proza, 1988-2005)
2008 – What it is (poëzie; uitgever: Bloodaxe Books; vertaling: Francis R. Jones)
2011 – Mag ik Orpheus zijn? (essays)
2015 – Voor altijd ergens (een eigen keuze uit de gedichten, bloemlezing)

Literaire bibliografie Wiljan van den Akker en Esther Jansma samen
2007 – Gedichten eten (poëzie; auteur: Mark Strand; selectie en vertaling: Wiljan van den Akker en Esther Jansma
2011 – Bijna onzichtbaar/Almost invisible (poëzie; auteur: Mark Strand; plus vertaling: Wiljan van den Akker en Esther Jansma)
2015 – De Messias (roman, Wiljan van den Akker en Esther Jansma, onder  schrijversnaam Julian Winter)

Literaire bibliografie Wiljan van den Akker, en Budding’prijs (voor poëzie), zie:
Plus Nu Gerhilds boekrubriek 23.Wiljan van den Akker, Verdwaald,(verhalen) 31.12.2018

224. Gerhilds boekrubriek 23. Wiljan van den Akker, Verdwaald

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *